Memleket yangın yeri; bir zamanlar Tuna’dan Fırat’a at koşturan, Avrupa’dan Afrika’ya söz sahibi milletin anavatanı işgal altında. Tüm bunlardan ağır olan, yenilmeyen ordunun yenilenlerle olması sonucu tasfiye edilmesi, savaşacak halde kalmamış silah da ancak umutlar
hala dipdiri.Asil millet asilliğini göstermekte, memleket bir gün kurtarılacak iman ve inancın zirvesinde karanlığın aydınlanması bekleniyor. Tüm bu ahval içinde son kez padişahla görüşmeye gider Mustafa Kemal, yıllar sonra Nutuk’ta şu dizelerle durumu anlatacaktır;“Osmanlı ülkeleri bütün bütüne parçalanmıştı. Ortada bir avuç Türkün barındığı bir ata yurdu kalmıştı. Son sorun, bunun da paylaşılmasını sağlamak için uğraşılmaktan başka bir şey değildi. Osmanlı Devleti, onun bağımsızlığı, padişah, halife, hükûmet, bunların hepsi anlamını yitirmiş birtakım anlamsız sözlerdi.Neyin ve kimin dokunulmazlığı için kimden ve ne gibi yardım istemek düşünülüyordu?Öyleyse sağlam ve gerçek karar ne olabilirdi?
Baylar, bu durum karşısında bir tek karar vardı. O da ulus egemenliğine dayanan, tam bağımsız yeni bir Türk devleti kurmak.İşte, daha İstanbul’dan çıkmadan önce düşündüğümüz ve Samsun’da Anadolu topraklarına ayak basar basmaz uygulamaya başladığımız karar,
bu karar olmuştur.”
15 Mayıs 1919 Mustafa Kemal, kendisini Samsun’a götürecek geminin kaptanı İsmail Hakkı Bey’i makamında ağırlıyor. Kendisinden güzergâhı ve yolculuk hakkında genel bilgiler aldıktan sonra hareket saatini kararlaştırıyor. Rauf Bey, geminin işgal kuvvetleri tarafından batırılacağını haber aldığını, yolculuğa çıkmaması gerektiğini söylüyor. Mustafa Kemal,
düşünceli lakin yarın ne olursa olsun yolculuğa çıkacağını belirtiyor.16 Mayıs 1919 öğle saatleri Mustafa Kemal, Beşiktaş’tan küçük bir motora biniyor. Kız Kulesi açıklarında Bandırma Vapuru’na geçiyor. Yolculuğun ilk dakikaları peşlerinde Rauf Bey’in dediği gibi işgal kuvvetlerine ait bir gemi Bandırma Vapuru’nu adım adım izliyor.Karadeniz’e açılmanın ardından fırtına başlıyor. Denizciler için felaket olan fırtına, Bandırma Vapuru için rahmete dönüşüyor. Hızlı bir manevra ile arkasında takip eden işgal kuvvetleri gemisinden kurtuluyor. Bu kurtuluş yalnızca geminin ve Mustafa Kemal’le birlikte o gün gemide olan 18 askerimizin değil milletimizin de kurtuluşu oluyor adeta. Mustafa Kemal geminin kaptanı İsmail
Hakkı Bey’den sahile yakın şekilde gitmesini olası bir saldırı durumunda
karaya çıkabileceklerini söylüyor. 17 Mayıs 1919 Karadeniz mevsimin bahar olmasından dolayı hırçın, hareket etmek her an daha zorlaşıyor. Saatler gece 23:00 suları, Bandırma
Vapuru İnebolu Limanı’na zorunlu olarak yanaşıyor. Bir müddet beklemeden sonra tekrar hareket ediyor.19 Mayıs 1919 öğle saatleri Bandırma Vapuru Samsun Limanı’nda. Samsun o gün ayakta kurtuluşun müjdesi karaya ayak basıyor. Her bir yanı yara alsa da, fakirlik yokluk her yeri sarsa da kurtuluş yakında. Milletin umudu perçinleşmiş, kurtuluşa inanlar tek ülkü etrafında toplanmaya başlıyor. Mustafa Kemal, yıllar sonra Nutuk’ta o günü vaziyeti şu dizeler anlatıyor;
“1919 yılı Mayıs’ının 19’uncu günü Samsun’a çıktım. Genel durum ve man-zara: Osmanlı Devleti’nin içinde bulunduğu durum, Dünya Savaşı’nda ye-nilmiş, Osmanlı ordusu her tarafta zedelenmiş, Şartları ağır bir ateşkes Antlaşması imzalamış, Büyük Harbin uzun yılları boyunca, millet yorgun ve fakir bir halde. Milleti ve memleketi Dünya Savaşı’na sokanlar, kendi hayatları endişesine düşerek memleketten kaçmışlar. Saltanat ve hilafet makamında bulunan Vahdettin, soysuzlaşmış, şahsını ve yalnız tahtını emniyete olabileceğini hayal ettiği alçakça tedbirler araştırmakta. Damat Ferit Paşa’nın başkanlığındaki hükümet aciz, haysiyetsiz, korkak, yalnız Padişahın iradesine tabi ve onunla beraber şahıslarını koruyabilecek herhangi bir duruma razı, Ordunun elinde silahları ve cephanesi alınmış ve alınmakta. İtilaf Devletleri, ateşkes antlaşmasının hükümlerine uymama lüzum görmüyorlar.Birer vesileyle itilaf donanmaları ve askerleri İstanbul’da Adana vilayeti Fransızlar, Urfa, Maraş, Gaziantep İngilizler tarafından işgal edilmiş. Antalya ve Konya’da İtalya askeri birlikleri, Merzifon ve Samsun’da İngiliz askerleri bulunuyor. Her tarafta yabancı subay ve memurlar ve ajanlar faaliyette. Nihayet başlangıç kabul ettiğimiz tarihten dört gün önce 15 Mayıs 1919’da itilaf Devletleri’nin uygun görmesiyle Yunan ordusu İzmir’e çıkartılıyor. Bundan başka, memleketin her tarafından Hristiyan azınlıklar gizli, açık milli emel ve maksatlarını gerçekleştirmeğe, devletin bir an evvel çökmesine, çalışıyorlardı.”
Mustafa Kemal
Ve bir milletin yeniden doğuşu, Malazgirt’te yurt olan Anadolu’ya ilelebet vurulan şanlı mühür. Kurtuluş yakındır artık, bir milletin yeniden doğuşunun tarihi olan 19 Mayıs, Mustafa Kemal’in de doğum günüdür. Millet varsa ben varım diyen lider, kurtuluşun ilk gününü kendi doğum günü olarak kabul etmiş, bu özel günü gençlere armağan etmiştir.
